Dzieje Archiwum

      Na obszarze obecnego okręgu archiwalnego Zielona Góra do 1945 r. funkcjonowały wyłącznie archiwa miejskie oraz archiwa państwowej administracji powiatowej i samorządowej. Przed 1945 r. północną część tego obszaru znajdowała się pod władzą Centralnego Archiwum Państwowego w Berlinie . Dlatego znaczna cześć akt z powiatów północnych jest obecnie złożona w Archiwum Krajowym w Poczdamie. Najstarsze akta z części południowej były przewiezione do Archiwum Państwowego we Wrocławiu i tam podczas wojny zostały zniszczone. W latach 1945 -1950 północna część należała do Ziemi Lubuskiej w Województwie Poznańskim i podlegała nadzorowi Archiwum Państwowego w Poznaniu. Część południowa znajdowała się w Województwie Wrocławskim. Tutaj, w 1952 r. utworzono Archiwum Powiatowe w Szprotawie . Powiaty północne znalazły się pod nadzorem Oddziału Archiwum Poznańskiego w Gorzowie, który niebawem został podniesiony do statusu Archiwum Powiatowego. Celem obu archiwów była ochrona dawnych akt na obszarach ich działania.

      Po powstaniu Województwa Zielonogórskiego po długich staraniach w 1953 r. utworzono Wojewódzkie Archiwum Państwowe. Początkowo mieściło się ono w Sulechowie i później w 1959 r. przeniesiono je do pałacu w Starym Kisielinie. Archiwum przyjęło nadzór nad materiałami archiwalnymi, które znalazły się na obszarze województwa zielonogórskiego, oraz przejęło cześć akt które dotychczas były przechowywane w archiwum wrocławskim i poznańskim. Po kilku latach okresu przejściowego rozpoczęto budowę sieci archiwalnej. W 1955 r. otwarto Powiatowe Archiwum Państwowe w Międzyrzeczu, które obejmowało powiaty Międzyrzecz, Rzepin, Sulęcin i Świebodzin. Powiaty: Sulechów, Zielona Góra, Kożuchów, Wschowa, Sława i Krosno należały bezpośrednio do Archiwum Wojewódzkiego w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie. Po przeniesieniu siedziby do Starego Kisielina, w 1960 r. utworzono Archiwum Powiatowe w Sulechowie. W tym roku rozwiązno Powiatowe Archiwum w Międzyrzeczu i jego zasób przeniesiono do nowo utworzonego Powiatowego Archiwum Państwowego w Świebodzinie z siedzibą w Wilkowie. W 1967 r. powołano w Żarach filię Archiwum Powiatowego w Szprotawie .

      Po zniesieniu powiatów w 1975 r. dotychczasowe Archiwa Powiatowe w Świebodzinie, Szprotawie i Sulechowie stały się Oddziałami Zamiejscowymi Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Zielonej Górze. Powiatowe Archiwum Państwowe w Gorzowie zostało podporządkowane Wojewódzkiemu Archiwum Państwowemu w Szczecinie. W 1981 r. Filia w Żarach stała się Oddziałem Zamiejscowym. W tym czasie zniesiono Oddział w Szprotawie i podporządkowano go jako Ekspozyturę Oddziałowi Zamiejscowemu w Żarach, a następnie w 1996 r. Archiwum Państwowemu w Zielonej Górze. W 1983 r. także dotychczasowa Filia w Świebodzinie z siedzibą w Wilkowie została Oddziałem Zamiejscowym. W czasie remontu pałacu w Wilkowie jego zasób został przemieszczony do pozostałych obiektów Archiwum Państwowego w Zielonej Górze. W 1989 r. Oddział w Wilkowie wznowił swoją działalność. Wówczas rozwiązano Ekspozyturę w Sulechowie a jej zasób częściowo przeniesiono do Starego Kisielina a częściowo do Wilkowa.

      Obecnie Archiwum Państwowe w Zielonej Górze posiada dwa Oddziały Zamiejscowe: w Wilkowie koło Świebodzina i w Żarach.